Páginas

xoves, 8 de xuño de 2017

POESÍA: a linguaxe escénica de Rosalía Fernández Rial



Xoves, 1 de xuño

Como colofón a este curso,  unha lectora propuxo para a próxima reunión cambiar o rexistro das lecturas e traer poesía ao club. A verdade que para moitos/as de nós/as, a poesía é algo que non atrae a primeira vista, para algunhas, nin á décima ollada, pero como estamos abertos/as a todo decidimos, por maioría, non por unanimidade, tentalo. Grazas a Antonio que se ofreceu a facer unha recompilación de diferentes poetas e variados temas, temos que dicir que non foi tan fero o lobo como pintaba e ata os/as máis remisos/as, puideron gozar e sentir algunha delas. Está claro que a poesía non é como unha novela que podes ler capítulo tras capítulo sen descansar. A poesía depende moito do estado anímico no que che atopes, hai que dosificala. É moi complicado ler de seguido un libro de poesía.

Pero a verdade é que Antonio, coa súa Antoloxía poética escollida para o noso club fixo que nos entretiveramos e ata rido e sentido con esta selección de "andar por casa", moi prosaica e que ás veces conta historias coma se estiveses a ter unha conversación. Cambiar de estilo e tema fixo que a tarde non resultase o pesada que algún/ha cría que ía ser. Descubrimos cada un/a de nós que había moitas maneiras de enfocar a lectura da poesía: para moitos/as foi necesario lelas en voz alta, outros o fixeron en voz baixa, algún/a necesitaba estar de pé ou camiñando mentres lía, pero se hai algo que fai grande unha poesía é escoitala do propio autor, se é posible, ou como no noso caso, na  voz e sentimento que pon Antonio cando as le. Unha marabilla, fai que a sintas e mesmo chegues a visualizar o momento e o detalle.

Estas son algunhas das poesías  que recompilou Antonio e que máis nos chamaron a atención : Desafío á vellez (de Gioconda Belli), Libre quéroche (Agustín García Calvo), 3horas, 16minutos e 30 segundos (de Charles Bukowski), Necrolóxicas (David González), Podería haberme emborrachado (Begoña Abad), Que queda aos mozos? (Mario Benedetti), a Mosca xulga a Miss Universo (José Emilio Pacheco) e unha especial, elixida por Fernanda, porque a escoitamos e oímos a través dun vídeo,  recitada polo autor, Anxo González do seu libro : Palabra sobre palabra, acompañado por Pedro Guerra á guitarra: BÁSTAME ASÍ. Deixámosvos a ligazón que vale a pena escoitar.

Me basta así
Si yo fuera Dios
y tuviese el secreto,
haría
un ser exacto a ti;
lo probaría
(a la manera de los panaderos
cuando prueban el pan, es decir:
con la boca),
y si ese sabor fuese
igual al tuyo, o sea
tu mismo olor, y tu manera
de sonreír,
y de guardar silencio,
y de estrechar mi mano estrictamente,
y de besarnos sin hacernos daño
-de esto sí estoy seguro: pongo
tanta atención cuando te beso;
entonces,
si yo fuese Dios,
podría repetirte y repetirte,
siempre la misma y siempre diferente,
sin cansarme jamás del juego idéntico,
sin desdeñar tampoco la que fuiste



por la que ibas a ser dentro de nada;
ya no sé si me explico, pero quiero
aclarar que si yo fuese
Dios, haría
lo posible por ser Ángel González
para quererte tal como te quiero,

para aguardar con calma
a que te crees tú misma cada día,
 a que sorprendas todas las mañana
la luz recién nacida con tu propia

luz, y corras
la cortina impalpable que separa
el sueño de la vida,
resucitándome con tu palabra,
Lázaro alegre,
yo,
mojado todavía
de sombras y pereza,
sorprendido y absorto
en la contemplación de todo aquello
que, en unión de mí mismo,
recuperas y salvas, mueves, dejas
abandonado cuando -luego- callas...
(Escucho tu silencio.
Oigo
constelaciones: existes.
Creo en ti.
Eres.
Me basta.)


E despois deste precalentamiento amateur  chegou a hora de recibir en persoa a unha verdadeira poetísa: Rosalía Fernández Rial, autora do poemario Vinte en Escena que nos ocupa esta tarde. Rosalía é unha escritora moi nova, naceu en Carballo-Muxía en 1988. Licenciada en Filoloxía e Doutora en didáctica dás linguas e expresión dramática pola Universidade de Santiago de Compostela. Estudou e toca ou acordeón, fai teatro e, sobre todo, escribe. 
Entende a poesía como un todo que excede o escrito e esténdese cara a outros xéneros ( principalmente o dramático, pero tamén o épico) e que se impulsa cara a vida. As súas principais obras son En clave de sol, (2009), Átonos, (2011), Vinte en escena en (2012), Ningún amante sabe conducir (2014) , en 2016 reúne nunha edición bilingüe galego-castelán toda a súa poesía nunha antoloxía Sacar a bailar. Na II Gala do Libro Galego neste ano gaña o premio á mellor iniciativa bibliográfica por Aulas sen paredes. Contra-acción é o seu último libro publicado de poesía. Hoxe en día exerce como profesora de Lingua e Literatura castelá nun colexio da súa terra natal.

Falar con Rosalía é un continuo brotar de palabras. Gesticula constantemente coas mans que non deixan de expresar, debuxando no espazo,  as emocións que transmite a través da súa poesía, por iso é unha gran defensora das presentacións performánticas, escénicas e musicais. A poesía, segundo Rosalía, non é utilitaria, non ten fin, non ten unha función inmediata. Podemos permitirnos a poesía porque podemos ser libres. 
                                                                                                                         
Lectores: Como se che ocorreu a idea de teatralizar a poesía?
Rosalía: Estudando para un exame de lingua e literatura. Á min gústame buscar moita información e foi nunha desa procura cando lin  nun verso de García Lorca que "O teatro é a poesía que se levanta do libro e faise humana". Pareceume fascinante. Unha preciosa metáfora: levantarse da cadeira e aplicar a expresión da poesía sobre o teatro.

L: Cando xorde a vocación pola escritura? 

R:   Os meus pais, mestres os dous, inculcáronme o amor á lectura, facilitándome nun principio libros para que puidese ler e despois deixábanme escoller libremente as lecturas que máis me atraesen. Despois esta curiosidade seguiu na escola. Sempre digo o importante que pode chegar a ser un profesor na túa infancia e eu tiven a sorte de ter un profesor, na etapa de primaria,  cun proxecto de renovación pedagóxico, que permitía, naquela época, que o alumnado se expresase libremente. Faciamos moitos exercicios de texto libre, deixábanos pensar e ser críticos. Foi unha escola moi aberta. Xa apuntaba maneiras desde pequena e o profesor animábame a que seguise expresando as miñas ideas sen medo.Clave de sol, o meu primeiro poemario, publiqueino con vinte anos. 

L: Porqué poesía no canto de narrativa, un xénero máis atractivo para o lector? Cando escribes?
R: A poesía chégame a través do pensamento. Percibo antes a partir da abstracción. A narrativa parte dun feito, dun suceso, dun acontecemento. Resúltame máis difícil escribir relato, hai que ser máis realista, aínda que non me gusta caer na poesía mística. Diariamente vivimos centos de momentos poéticos, pero imos tan rápido que non os percibimos. O proceso da escritura depende moito do momento no que che atopes. Hai que traballar moito, é un proceso que cho pide a situación, o corpo, a mente. A tese, aínda que estiven catro anos preparándoa, foi moi agradable, un proceso compartido. 

L: Cóntanos un pouco a esencia da túa poesía reunida Sacar a Bailar.

R: É unha Antoloxía bilingüe, castelán-galego, escribo en galego e traduzo logo ao castelán. Cada poemario é un libro completo. A concepción do libro como obra, como un universo, que ten principio e fin. Presenteina en Madrid e funcionou bastante ben. Todos os poemarios foron ilustrados en diferentes artes plásticas.

Por exemplo de ESCENA VII (ESQUINA), do poemario Vinte en escena, hai un vídeo. A idea orixinal é miña, se parte dunha idea inicial e vaise elaborando en conxunto. Parece que cos vídeos aínda te introduces máis na poesía. Neste poemario hai unha visión con certa crueza: personaxes que non teñen nada, drogadictos, prostitutas, sen teito... Todos podemos ser todos, segundo as circunstancias. Todos podemos ser eses personaxes que se integran nos monólogos, poñerse nesa voz, que non ten voz. Bob Dylan é a filosofía xeral deses versos: cando non tes nada, non tes nada que perder. En NINGÚN AMANTE SABE CONDUCIR, hai moito erotismo, pero ao final hai sufrimento. É un poemario urbano. Os amantes conducen sen conexión, van interpretando os sinais simbólicamente. O baleiro que deixa o asfalto, o amor sen sentido e ao final, a colisión. A escena final está en forma de diálogo pero é poesía pura. 

A nosa lectora máis creativa, Fernanda, tamén deixou constancia dos seus sentimentos tras a lectura das poesías, ilustrándoas coas imaxes que lle suxire cada unha.


Habemos de recoñecer que a tarde poética foi dunha gran beleza e riqueza literaria que moitos de nós non esperabamos. Quizais deixemos atrás o prexuízo cara a un xénero minoritario e mitificado negativamente, porque  resulta imposible non quedar atrapados na paixón que transmite Rosalía en cada poema, en cada representación. 
Pero a obra de Rosalía non queda só no papel, segue crecendo en forma de proxectos escénicos e no ámbito audiovisual, como os publicados nos seus Cds ELO -elo entre a poesía e a música- que podes gozar a través da súa páxina web: rosaliafernandezrial.com.





A gozar do mellor verán lector!!!








domingo, 26 de marzo de 2017

xoves, 9 de marzo de 2017

TODO CANTO FOMOS: XOSÉ MONTEAGUDO


Xoves, 2 de marzo,


E non defraudou! A obra  que tiñamos para este mes propúxonola o noso querido e sempre admirado, Antón Riveiro Coello: Xosé Monteagudo, un escritor  ata agora descoñecido para  este club de lectura pero que deixou unha marabillosa sensación  entre  os nosos lectores/as. Pasamos co seu, Todo 
canto fomos unha tarde que será inesquecible para nós e  estamos seguros que veu para quedar como un dos escritores, en lingua galega, indispensable en calquera biblioteca de quen se prece bo lector. Quizais sexa a última novela publicada por Monteagudo, pero non a última que gozaremos nós.


“Ás veces pregúntome que misteriosas propiedades ten o tempo para que sen que nada cambie, todo sexa diferente”. (páx. 188)

“O corpo sempre encontra unha forma de sobrevivir como mellor pode ata o derradeiro instante de vida.” (páx. 476)


Xosé Monteagudo nado en Moraña en 1965. É licenciado en Dereito pola Universidade de Santiago de Compostela e traballa actualmente como técnico de Facenda na Axencia Tributaria en Pontevedra, cidade onde reside. Desde mozo é un lector insaciable de todo tipo de literatura. Escribe desde a adolescencia, pero só decidiu publicar a unha idade relativamente tardía. Ademais do seu labor como escritor de ficción, tamén imparte obradoiros de narrativa e é colaborador asiduo de GRIAL, revista na que realiza crítica literaria. Algunhas das súas obras son: O engado do triángulo (relato). 2001,  Accesit na XXVII edición do Premio Modesto R. Figueiredo; en 2002, As voces da noticia (novela) Premio Blanco Amor; en 2006 publica a súa segunda novela titulada Esta Historia, na que reconstrúe unha biografía xuvenil a partir das lembranzas universitarias. En 2009 recibiu o Premio García Barros pola novela Un tipo listo.  

As cinco historias que acontecen na novela de hoxe reflicten máis dun século dá historia galega, na que os seus personaxes compoñen unha trama na que a normalidade é só a aparencia baixo a que se ocultan misterios inquietantes. A novela comeza coa presenza dun dos personaxes, quizais o principal, escritor de novelas policiais, que vive en Londres pero deberá regresar ao seu Pontevedra natal para descubrir o seu pasado: “A derradeira carta da miña nai chegou tres meses despois do seu falecemento. Cando despechei a caixa de correos e recollín a correspondencia do día, entre as cartas do banco e os folletos de publicidade estrañoume ver un sobre que levaba o meu enderezo en letra de imprenta. Lin a primeira frase (aquel Querido fillo, inédito e desacougante) e deille a vola ao folio manuscrito. Comprobei que a mensaxe remataba cos trazos góticos e nerviosos da sinatura de miña nai e entón volvín coller o sobre e busquei o remite, pero descubrín que viña sen el” (páx. 9)

Lectores: É unha novela extensa, como estruturaches a escritura:

Monteagudo: É certo que é unha novela extensa, cincocentas e pico páxinas recollidas en capítulos curtos pero intensos. Considérome un escritor bastante lento. Esta novela tardei en rematala cinco anos, hai que pensar que cada historia pode ser unha novela. Quixen xogar, no tema da presentación cos lectores para que fosen eles quen buscase quen era cada un dos personaxes. Foi un traballo de documentación longo e custou un pouco poñer a época en que se desenvolvía cada historia. Tiña claro cal ía ser o punto de confluencia e comecei cada historia no punto que consideraba máis interesante para cada personaxe.


L: A novela está a ter moi boas críticas, como te sentes respecto da acollida que está a ter entre os lectores?

 M:  É certo que a novela está a ter unhas boas críticas e moi bonitas. Hai algo afectuoso en todas elas e está moi ben valorada. Antón Riveiro foi a primeira persoa, fóra da miña contorna persoal, que me deu a súa opinión, comunicoume a través do correo que era unha novela espléndida. Despois de rematala quedoume unha sensación estraña como unha depresión postparto. Encántame asistir a presentacións ou club de lectura como este porque cos lectores/as percíbese canto realmente transmitiches coa túa historia. Unha historia que pasa por tres fases: a que en principio imaxínome, a que pensaba escribir e a que realmente acabo escribindo .

L: A qué detalles dáslle máis importancia cando tentas transmitir unha historia como esta.

M: Unha das causas que dan credibilidade a un libro é dar detalles que non sexan moito de dominio público. Que sexan atractivos para o lector, que sexa unha lectura seguida. O lector outorga verdade a unha ficción cando descobre cousas novas e ten necesidade de seguir lendo capítulo tras capítulo. O libro é unha parte máis do libro, como un personaxe. É tan central como o libro que lle dá o avó á neta: a memoria que lle negaron a Maribel.  

L: Cal é o motivo de que o xornalista sexa o único personaxe que non ten nome? E como se decantou polo nome do resto de personaxes?

M: O non poñer un nome concreto ao xornalista non foi un acto buscado, non foi premeditado, deime conta avanzada a novela. Ao escribir en primeira persoa non é obrigatorio que teña un concreto, ninguén o chama e como é o narrador non se fai necesario. O nome do resto de personaxes foron escollidos tendo en conta a época na que se desenvolven as historias. Antía-Maribel, naqueles tempos os nomes galegos non estaban permitidos, no rexistro civil prohibíanse. En plena ditadura era difícil romper e reconstruír de novo a identidade. Maribel quizá tivo unha opción de elixir, pero as circunstancias obrigárona a non cambiar.

L: Que hai de ficción e que de real nos personaxes?

M: É unha novela coral na que os personaxes en si non son reais. Con todo, cada historia reflicte a situación social da época, o gran poder que ten a Igrexa, a emigración, o estatuto de autonomía, son temas que se tratan na novela que se desenvolve en Pontevedra neses anos vinte-trinta onde se xoga un papel decisivo na sorte de Galicia como país. Os xornais que se citan son reais, había bastante actividade de xornais e imprentas. Neses anos Pontevedra é un centro de vida social, cultural e política de primeira orde. Carlota responde a moitas mestras da época, é un personaxe moi bonito, reflicte a loita das mulleres para acceder á cultura, Maribel é un fio conductor e Filomena, sendo un personaxe secundario e moi boo.  Conversa de Maribel co seu avó:“…Teu pai non quere que estudes porque pensa que iso é cousa de homes. Case ningunha muller estuda e ti non debes ser distinta. Tes que te preparar para casar cun bo partido e logo formar unha familia próspera. Iso é o que pretende para ti.”(páx. 231). Cando as mulleres son conscientes de querer liberarse adoptan unha actitude máis combativa:  “-Ti nunca te deas por vencida- díxolle ao cabo-Ás veces poden impedirnos acadar as nosas metas por un camino, pero na vida sempre hai outros para chegar onde queremos.” (páx. 232)



Outra tarde estupenda. Fixemos un novo descubrimento e seguro que volveremos gozar da presenza de Monteagudo e  algunha nova novela, comenta que está a empezar algo pero, como dixo ao comezo desta entrevista, considérase un escritor lento e necesita moita concentración. Así que a nós sóbranos paciencia e esperaremos o que faga falta. Para ler unha boa novela as présas non son boas compañeiras.
                                                                                                                                                
                                                                                                                                                               Valoración: 5/5

 Próximas lecturas,

mércores, 25 de xaneiro de 2017

ANTÓN RIVEIRO COELLO: ESES SERES LÚCIDOS E MEMORABLES!!!


Xoves, 19 de xaneiro



Quéroo porque, dende moi neno, pasei con el e mais coa avoa Felisa meses de verán na aldea, e eses lazos fan que agora o secunde en moitas das súas tolerías e comparta horas con el e cos seus curiosos amigos que veñen pola casa. Para moitos son tolos. Para o avó Mauro, que leva un rexistro de todos eles, son seres lúcidos e memorables. Para min son coitados ocorrentes que veneran o avó coma unha clase de deus antigo, e adoitan andar rabo del.”
                                  (páx. 23. A Ferida do Vento) Antón Riveiro Coello


Que podemos dicir do autor que hoxe temos de novo connosco que xa non saibamos tras moitas reunións con el e que, para este club de lectura é xa un elo  máis desa cadea que aos poucos foi crecendo e afianzando cada día máis esta gran familia que, para moitos/as de nós, é parte do noso día a día.  Antón Riveiro Coello, fai que  as súas lecturas sexan case unha necesidade para nós. Coas súas historias tan reais, tan humanas, tan próximas, non pode deixar indiferente a ninguén.

Na última xuntanza que tivemos con él, con motivo da publicación da súa novela “Os elefantes de Sokúrov”, e aproveitando a confianza que nos transmite como parte desta gran familia, abordámolo para que nos dixese, sempre desvelando o xustiño, os derroteiros por onde camiñaría a súa  próxima novela, deixándonos caer xa, naquel día, que tiña pendente desde facía moitos anos un tema sobre os tolos, que era case un compromiso que adquirira para con Carlos Casares. E aquí témolo: un libro que se desenvolve na vila que o viu nacer, Xinzo de Limia, e onde no ano 2014 foi nomeado fillo predilecto, e que percorre a vida, propia e allea, a través da memoria tan presente en todas as sús obras. Unha novela coral onde as personas que la componen son diferentes e especiais, pero siempre tratadas desde el respeto que todos ellos merecen. Mestura de convivencia entre a cordura e a tolemia.

Lectores/as: Desde a súa publicación, non pairas de presentala e parece que a crítica se porta ben con ela?

Antón Riveiro: Foi moi ben recibida desde a súa publicación en novembro. Estou moi contento por todas as invitacións que recibo para a súa presentación, pero sobre todo a boa acollida que ten entre o público en xeral. Como deixo dito non comezo do libro, “cando a vila de Xinzo me facía ou seu fillo predilecto, espertóu en min ou desexo de corresponder a tanto agarimo e xenerosidade cunha novela que atendería tamén a encarga de Carlos Casares.” Tamén pode ser que, ao tratarse dunha novela na que se mesturan feitos  autobiográficos pero con deixe histórico, cale máis na xente.

L: Ao nomear persoas coñecidas de Xinzo, e historias verdadeiras e duras, como a de Doce María, atopáchesche con máis reaccións favorables ou pola contra tiveches algún tipo de encontrón?  

A.R.: Non, a verdade é que teño que agradecer a todas as persoas que me paran para falar comigo e que se recoñecen na novela porque me tratan moi ben. A miña nai non pode ir pola rúa sin que a recoñezan. Incluso a familia de Doce María, (Gabriela na novela). unha familia empurrada pola desgraza e chegada de Venezuela, emocionouse moito coa novela. Non esquezamos que a historia comeza coa relación de amor adolescente entre Antón e Gabriela. É quizais o fío condutor da novela que dá paso a outros personaxes secundarios. Que Gabriela elixíseo a él como noivo, entre os rapaces da cuadrilla, “fixo máis levadera a súa reclusión no internado no que non estaba permitido ningún contacto co exterior, agás coa familia. Tres meses sen saber nada dela, sen poder recibir nin cartas súas nin chamadas telefónicas, fixo que o me amor abrochase, cego, coma unha planta salvaxe ..” (páx. 18). 

Por iso enfádase e culpa aos seus pais por agacharlle a noticia da súa morte e é o avó quen, á súa volta, cóntallo. Os amores na adolescencia marcan como queda reflectido cando  di:”Poida que pensen que aos quince anos o amor non entraña perigo e a morte pode ser algo periférico que apenas nos roza coas súas gadoupas, pero non. Axiña son consciente da perda, e sinto unha dor retroactiva por non pasar con Gabriela os seus días derradeiros”.(páx. 30)

L: . Un lector que hoxe non puido estar connosco, Antonio,  quere que te preguntemos sobre o significado da expresión “é un nada”, que lle chamou moito a atención.

A.R.: É unha expresión típica de Xinzo, que a miña avoa dicíaa moito: Chega nun nadiña, chega pronto. Tamén pode ser un nada de moito, se vai con ironía. Hai moitas  anecdótas neste libro, que ao principio ía tratarse dun libro de relatos curtos por iso, algunhas historias poden saír reflectidas nas narracións dos meus anteriores libros, o que fai graza a algúns dos meus amigos é ver como logrei   inserilas nesta novela. A avoa Pepa é real, tal como descríboa na novela. Ademais, como se reflicte na historia “tenía cierta predilección por mí. Entre todos os netos, son o único que pode manter no futuro o apelido Riveiro do avó Rafael”.(páx. 47). Á avoa materna, Felisa, tiven que matala, (óense unhas poucas risas), porque senón collería moito protagonismo na historia.

L: O título da novela é tamén unha homenaxe a Carlos Casares, e un xogo de palabras ao seu libro, Vento Ferido, e ao mesmo tempo ten un significado curioso para a xente da Vila.

A.R.: É certo que ao principio o libro íase a titular As ruínas do vento, pero logo fixen un xogo de palabras co título do libro de Carlos. Ademais animóume a idea de que no ano 2017 se ía celebrar ou 50 aniversario de sua publicación, polo que sería un homenaxe a él. Ao mesmo tempo, e antes de rematar a novela, comunicáronme que o Día dás Letras Galegas ía estar dedicado a Casares, polo que tiña a oportunidade de expresar a miña admiración polo seu mundo narrativo.
“O meu pai  siempre se laia da morea de tolos que habi na nosa vila. El tiña una teoría para tanta proliferación: un vento frío que entra na cabeza. Na nosa vila os invernos son moi duros e iso fai tantos estragos coma o viño. O certo é que eu, de pequeño, cría nas súas palabras e andaba sempre abrigado, incluso no verán, porque, segundo o doutor don Castro, a temperatura do meu corpo era demasiado baixa. Con todo, recoñezo que me sinto cómodo entre eles e teño certo imán para os atraer.”(páx. 36).
Existía esa crenza de que o vento frío que entraba na cabeza non era bo, igual que en Celanova, como escribiu Casares nun artigo do blogue, “Á Marxe do tempo” , escoitara dicir a alguén, que na vila había antes a crenza de que os que bebesen do cano norte dá fonte dá praza quedaban avariados dá cabeza, mentres que, no Ribeiro, Otero Pedrayo atribuíalle  ao licor-café a causa dá tolemia.  Eu pensaba que os tolos usábanme  para perdurar na novela, pero máis ben creo que os tolos ma traen a min. Cando vou de viaxe a miña familia xa non me deixa que pregunte a ninguén unha dirección ou calquera outra cousa, porque acabo preguntando á persoa equivocada.


Carné identificativo do avó de Antón,
no Centro Galego da Habana.


L: Dedúcese ao longo de toda a novela a  relación que mantiñas co teu avó, era tan venerable como se deixa entrever?

A.R.: Meu avó eclipsaba onde estivese.Tiven unha relación moi estreita con él e coa avoa Felisa, pasei moitos anos de verán con eles na aldea e iso une. Ademais os avós vivían connosco en casa. Meu pái era policía municipal e,  a  nosa casa, era singular porque se trataba do antigo cárcere da vila e as paredes dos cuartos estaban  erguidas sobre a liña dos ferros. Quizais tamén  nos unía esa relación tan estreita  e especial que tiña con eses seres memorables, como el chamábaos,  e  a expectación que me causaba coller o caderno, que tan en serio tomábase, e onde tiña anotados todos os rexistros que facía deles, e adivinar entre a súa letra o perfil de cada un. “Para mín, o avó Mauro tamén é un lugar, un espazo de recreo. Con el nunca existe o fastío… ten unha paciencia e un punto de comprensión cos demais, non só cos tolos. E sempre o asiste esa chispa alegre e un nada alucinada coa que conta as cousas. É quen de lles dar ás palabras a apariencia de algo profético.”(páx. 28)
Marcelino, O Tirolino, Agustín o Vicentito, Demetrio o forestal, son personaxes que emocionan coas súas historias, pero se hai algún especial ese é o Manequín, un performan adiantado: “o rapaz, logo de vestir a roupa que lle indicaban, ocupaba o seu lugar no escaparate e pasaba as horas sentado nunha cadeira, revisando revistas de disfraces e maquillaxe.”(páx. 107). É verdade que sempre andaba disfrazado fóra de tempada pero o do suicidio é ficción. Coa historia de o Manequín e a súa nai tamén fago unha  pequena homenaxe aos entroidos de Xinzo, onde se viven de maneira especial, esperando por eles todo o ano.

Moitos son as homenaxes que se fan na novela, incluso a fotografía da portada é dun fotógrafo de Xinzo, que as facía e vendía despois: en que casa da Vila non había un marco cunha fotografía de Rizo?. Introducir  o personaxe de Carlos Casares na historia era unha obrigación.  Aínda que a entrevista con el é ficticia, con todo é certo que aprendeu a ler co seu pai. Cando Carlos entra en escena é a oralidade en estado puro, conque facilidade introduce as historias e as conta. 



O escritor dálle unha calada fonda ao puro e bota o fume cara ao teito, desfacendo o xesto nun sorriso. Á dereita da cunca do café ten varios libros e mais un caderno de coiro negro onde toma notas. (páx. 99)


Quedariamos falando por extenso con este gran escritor, á vez que amigo, pero vai chegando a  hora da despedida. Sentimos que o mundo do medicamento  perdese un membro entre o seu persoal, pero felicitamos a Antón que, desde neno, e a pesar das presións,  mantivésese  na idea de ser artista, porque nosa literatura e lingua gañaron un escritor de prestixio  e, como el mesmo di: para ser escritor hoxe en día, hai que ter un punto de inocencia, inxenuidade, que se debe conservar.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Valoración:5/5
 Próxima lectura, recomendada por Antón, será: Todo canto fomos, de Xosé Monteagudo. Seguro que no defraudará.

Bo Entroido…

venres, 20 de xaneiro de 2017

AGRADECEMENTO A TRAVÉS DAS REDES





PÁXINA DO FACEBOOK DO ESCRITOR:



Principio del formulario




Onte tocou volver á que xa é unha casa máis, con familia, como é o club de lectura “Palabras compartidas” do IES Xelmírez I, dirixido pola amigaLoli Sans. A fidelidade é tan grande que cada libro que publico lévame alí, onde teño lectoras que saben máis da miña obra ca min mesmo. Unha sorte inmensa para alguén que “reconstrúe ruínas”. Tres horas e media de conversa que pasaron voando (agardo que para elxs fose igual). Subscribo as palabras de Carlos Casares de que escribimos para nos queiran máis. E esa é sensación que teño cando volvo a esta casa ateigada de “fans” que onte dixeron cousas fermosísimas sobre A FERIDA DO VENTO. Comparto aquí unha da amiga Fernanda, que ten uns cadernos de lectura artísticos, e me confesou que a lectura do libro fora coma unha canción sucesiva, coma se estivese asistindo a un concerto de Xabier Díaz. En fin, pouco que engadir, só que regreso ao cuarto escuro para escribir un novo libro co que poder volver a este club privilexiado. Grazas











venres, 13 de xaneiro de 2017

mércores, 23 de novembro de 2016

luns, 21 de novembro de 2016

ENCONTRO CON SINGALA : CAMIÑOS NA AUGA





Xoves, 3 de novembro


As dúas lecturas que a continuación comentaremos crearon, desde o principio, unha marabillosa sintonía entre o lector/a e os protagonistas de ambas novelas. Persoais e emotivas, as historias contadas non deixaron indiferente a ninguén: A loita entre razón e fe ou entre a moral pública e as crenzas privadas, son quizais os argumentos principais na novela A lei do menor de Ian Mcewan; ou a loita para sobrevivir nun mundo onde, o simple feito de ser diferente pódeche  custar a vida, polo que, o protagonista de Camiños na auga, de Manuel Núñez Singala, vese obrigado a tentar refacer a súa vida lonxe do seu País, emprendendo un longo e arriscada viaxe, cuxas etapas, estarán marcadas por acontecementos importantes, e onde os amigos que vai deixando no traxecto marcarán o rumbo da súa historia.

IAN MCEWAN

Cando un tribunal pronúnciase sobre calquera cuestión relativa a […] a educación dun neno […] o benestar do menor será a consideración primordial do  xuíz


Sección I (a), Ley del Menor (1989)


Na lei do menor, o autor introdúcenos na lectura a través da vida persoal da protagonista da historia, a xuíza do Tribunal de Familia, Fiona Maye, cuxo matrimonio fai augas. O seu marido, un profesor de historia, preto dos sesenta, lle “pide permiso” para manter unha aventura extraconyugal cunha nova: “Necesítoo. Teño cincuenta e nove anos. É o meu último cartucho. Aínda non vin probas de que exista outra vida despois desta.” (páx. 7).  “Non me dixeches unha vez que os matrimonios que levan moitos anos casados aspiran a ser como irmáns? Chegamos a ese punto, Fiona. Convertinme no teu irmán. É agradable e bonito e quéroche, pero antes de caerme morto quero vivir unha gran relación apaixonada-“

Fiona non dá crédito ao que oe, ela, que estaba afeita a situacións límites no xulgado, era capaz de decidir se autorizar a separación de dúas siamesas sabendo que unha delas morrerá, tendo en contra aos pais de relixión católica ou o caso do  pai musulmán dunha nena que se negaba a que a súa muller educásea en contra da súa relixión, víase agora indefensa ante a petición formulada polo seu marido. Créase unha situación ambigua ao longo da novela na que Fiona non sabe realmente se quere que o seu marido quede ou se vaia.

O tema persoal da protagonista mestúrase co debate principal da novela: un adolescente, Adam, a piques de cumprir a maioría de idade, cuxa familia é testemuña de Jehová,  padece unha grave enfermidade que lle obriga a recibir unha transfusión de sangue para poder salvar a súa vida, o que dá paso ao debate de se a xustiza, a través dás súas magristrados, poda obrigar aos médicos para exercer o dereito para salvar unha vida ou, pola contra, é o paciente o que ten todo ou dereito a decidir segundo as súas crenzas.

Hai diferenza de opinión entre os/as lectores/as presentes, hai quen pensa que se trata dunha fe que obriga, e outros/as non están de acordo nesa visión.  De feito durante a loita xurídica levada a cabo entre os médicos e os pais, ao ser menor de idade o fillo, queda claro  a loita interior que libraban estes entre o desexo de salvar a vida do seu fillo e o desobedecer aos anciáns da doutrina. Non podían pronunciarse e deixaban todo o peso da decisión sobre a xuíza, Adam recoñéceo  unha vez realizada a transfusión: “Creo que perdín o coñecemento durante un intre e cando espertei os dous estaban alí xunto á miña cama, chorando, e me entristecí máis aínda porque os tres desobedeceramos a Deus. Pero o importante é que tardei un momento en comprender que estaban a chorar de ALEGRÍA! .Eu sentíame moi raro e custoume un día ou dous entendelo. Os meus pais seguiron a doutrina e obedeceron aos anciáns!.  E ao mesmo tempo téñenme a min vivo sen que a ningún dos tres háxannos disociado. Fixéronme a transfusión, pero non foi culpa nosa! A culpa é da xuíza, do impío sistema, do que ás veces chamamos “o mundo”. (páx. 95)

Está claro que a medida que se van lendo as páxinas desta historia, a ciencia, o dereito, a fe van tendo o seu protagonismo sempre tan complexo cando se trata de decidir entre a vida ou a morte dunha persoa. Que diferenza hai entre ter dezaoito anos recentemente cumpridos ou faltar un mes para iso?. Cando se chega á madurez necesaria para tomar unha decisión tan drástica?. Estas e outras preguntas  realizáronse durante a tarde botándose en falta que a historia non profundase máis no tema da impureza do sangue. Estamos todos/as de acordo en que están ben definidas as partes da novela pero podían resaltarse máis: hai unha introdución potente, o nó podería dar para moito máis e no desenlace pásase por encima.
Valoración: 3/5

MANUEL NÚÑEZ SINGALA
Son un negro/ a miña pel e branca/ e iso gústame /
é a diferenza o que é bonito. Son un branco/
o meu sangre é negro/ e iso encántame/
é a diferenza o que é bonito. Gustaríame
que nos entendésemos no amor/ que nos comprendésemos no amor e na paz./ A vida será fermosa/ cada quen poderá ter o seu amor/ a vida será fermosa.
(La Différence de Salif Keita)
Hoxe, o escritor Manuel Núñez Singala contaranos en persoa toda a elaboración da historia, tan humana como dura de Szymo, o protagonista da novela Camiños na auga, e, como reza na contraportada da mesma, alguén que naceu nunha zona mergullada na pobreza e no conflito, nun lugar afastado e a miúdo intolerante cos que, coma el, se saen do común.

A historia que esta tarde tráenos Singala trata un tema que quizais non chamase tanto a atención se non fose porque a característica principal do protagonista é que é un negro albino e vive en África.  Se xa é difícil vivir no devandito continente cun inimigo constante como é o sol, a este engádeselle, nos últimos anos, as supersticiones que provoca a cor da súa pel e que pon prezo ás distintas partes do seu corpo para rituais, como quedará constancia diso no primeiro capítulo, moi duro, do libro.

Despois desta pequena introdución comezamos a entrevista co autor da historia que, xunto co protagonista, levaranos a emprender un longo e azoroso viaxe,  a través do continente africano,  cheo de aventuras, onde o amor, a amizade e a soñada liberdade na descoñecida terra chamada Europa, irán aparecendo en cada etapa percorrida.


 Lectores/as: Como xorde a historia contada nesta novela? 

Singala: Como pasa sempre que tes un tema en mente adoita ocorrer algún suceso relacionado con iso. Atopéi unha reportaxe no País sobre a chegada nun caiuco dun negro albino ás costas canarias onde solicitou asilo por temor a ser repatriado ao seu país onde sería asasinado por ser diferente. A diferenza está mal vista no mundo, pero iso é o que lle dá sentido ao mundo.

L: Nalgúns medios cualifican a historia como de aventuras, pero algúns/as non vemos a clase de aventura  que estamos afeitos/as a ler, en que xénero establecerías ti esta historia e a que tipo de lector crees que pode estar dirixida?

S: Está claro que  non se trata dunha historia de aventuras convencional, pero sí buscaba unha aventura que enganchase ao lector desde o principio. É unha historia de viaxe, e sobre todo de aprendizaxe. Quizais poida parecer, pola idade do protagonista, aínda adolescente en pleno desenvolvemento, que vai atraer ao lector xuvenil.  Nun principio non o tiña tan claro, eu pensaba máis nun lector adulto, pero a fronteira entre adulto e xuvenil é moi fina e, sobre todo, porque ás veces as lecturas adultas teñen pouca vida nas librerías e as editoriais, por motivos económicos, catalóganas en xuvenís.

L: A parte de tratar un tema de actualidade como é o caso dos refuxiados que están a fuxir dos seus países buscando unha vida mellor, que outras mensaxes crees que debemos sacar da lectura desta novela?

S: Sobre todo a valentía que esta xente demostra, xa que abandona todo o que ten por buscar, á desesperada, unha vida mellor que é o que todos queremos. Creo que a historia é tamén un canto á solidariedade, á amizade e sobre todo un queda coa sensación de optimismo que malgasta o protagonista:”hai xente boa e xente mala, a amizade é un tesouro e hai que buscala e coidala.”Poida que ao protagonista desta historia o final saíulle ben, pero moitos quedaron polo camiño. Eu sempre estou moi agradecido de poder ter contacto cos lectores, ou clubs de lectura como esta tarde, para saber cómo tomaron ou viron as historias que escribo.

L: Sabemos que es un amante do mar e sorpréndenos que, cando describes a viaxe de Szymo a través do río co seu caiuco, é coma se estiveses en cada lugar polo que pasa,  que hai de certo niso?

S: A travesía polo río é un traxecto que se pode realizar, non é necesario estar nos sitios para describilos, aínda que nalgúns estiven como turista, porque internet tamén é fantástico para as procuras. O Congo non o coñezo, Kenia e Tanzania sí. Hai que dar as orientacións suficientes para que a historia sexa crible, que encaixe todo; o que comen, o que visten, o que falan, detrás de todo iso hai un traballo de documentación de moitas horas. Creo que é unha novela cunha lectura áxil e fluída como o río.

L: Que sensacións xurdíronche mentres contabas esta historia e en canto tempo desenvolvíchela?

S: Experimentei momentos de desazón e só atopeime ben cando a terminei. Tardei dous anos, máis ou menos en escribila. Non quería ser demasiado truculento coa historia, aínda que daba para iso. Tentei escribir na distancia. Trato de deixala repousar durante tres meses antes de deixala a ler a xente da miña confianza. Quería que o título fose breve y no dar muchas pistas con él ni en la contraportada e para poder gardar o borrador primeiramente tituleino Szymo marchou. Ía ser unha historia pequena. O primeiro capítulo é unha introdución, se es capaz de marcar as tres partes: introdución, nó, desenlace en calquera campo, lograrás facer entender a historia.

Valoración: 4/5


E que mellor que terminar esta tarde vendo e escoitando un vídeo representativo desta historia, protagonizado por un dos albinos africanos máis coñecidos e que pon a música aos versos que dan comezo ao resumo deste libro e á historia, súa persoal e de Szymo, e que se nomea no libro: o griot maliano Salif Keita.


Esperámosvos coas próximas lecturas: Galería de saldos de Diego Giráldez e La noche de los Alfileres de Santiago Roncagliolo.